xG (Expected Goals) Nedir?
xG (Expected Goals — Beklenen Goller), futbolda her sut pozisyonunun gole donusme olasiligini olcen istatistiksel bir metrikdir. 2012 yilindan itibaren profesyonel futbol analizinde standart hale gelmis olup bugun bahis endustrisinde de en onemli metriklerden biridir.
Her sut pozisyonuna 0 ile 1 arasinda bir deger atanir:
- xG = 0.03: Cok dusuk olasilikli sut (ornegin 35 metreden vuruslar)
- xG = 0.10: Dusuk olasilikli sut (ceza sahasi disi, dar aci)
- xG = 0.30: Orta olasilikli sut (ceza sahasi ici, orta mesafe)
- xG = 0.76: Yuksek olasilikli sut (penalti)
- xG = 0.90+: Cok yuksek olasilikli sut (bos kaleye yakin mesafe)
Bir mactaki tum sut pozisyonlarinin xG degerleri toplanarak takimin mac xG'si hesaplanir.
xG Nasil Hesaplanir?
xG hesaplamasinda kullanilan temel degiskenler sunlardir:
- Sut mesafesi: Kaleye uzaklik arttikca xG duser
- Sut acisi: Dar aci dusuk xG, genis aci yuksek xG
- Vucut kismi: Ayak ile sut genellikle kafa vurusundan yuksek xG'ye sahiptir
- Sut tipi: Tek vuruslar vs kontrol sonrasi sutlar
- Asist tipi: Orta, pas, dusuk top vs yuksek top
xG Hesaplama Ornegi
Basit bir xG hesaplama ornegi:
| Pozisyon | Mesafe | Aci | Vucut | xG Degeri |
|---|---|---|---|---|
| Penalti | 12 yard | Merkez | Ayak | 0.76 |
| Ceza sahasi ici sol | 14 yard | 30° | Ayak | 0.22 |
| Ceza sahasi disi merkez | 22 yard | Genis | Ayak | 0.08 |
| Kafa vurusu 6 pas | 8 yard | Merkez | Kafa | 0.45 |
| Uzak mesafe sol kanat | 30 yard | Dar | Ayak | 0.03 |
Toplam Mac xG = 0.76 + 0.22 + 0.08 + 0.45 + 0.03 = 1.54
Bu takim istatistiksel olarak bu macta 1.54 gol atabilecek kalitede pozisyonlar uretmistir.
Farkli xG Modelleri
Farkli veri saglayicilari farkli xG modelleri kullanir:
| Saglayici | Model Ozelligi | Degisken Sayisi | Erisim |
|---|---|---|---|
| Opta (StatsPerform) | En detayli, endustriyel standart | 100+ | Ucretli |
| StatsBomb | Freeze frame verisi (defans konumlari) | 80+ | Ucretli/Kismi Ucretsiz |
| Understat | Makine ogrenimi tabanli | 50+ | Ucretsiz |
| FBref | StatsBomb modeli | 80+ | Ucretsiz |
| Infogol | Kendi ozgun modeli | 40+ | Ucretsiz |
Ayni mac icin farkli kaynaklarda farkli xG degerleri gormeniz normaldir. Onemli olan tutarli bir kaynak kullanarak karsilastirma yapmaktir.
xG'yi Bahiste Nasil Kullanirsiniz?
xG'yi bahis analizinde kullanmanin uc temel yolu vardir:
1. Mac Sonucu Tahmini
Iki takimin sezonluk xG ve xGA (beklenen yenilen gol) ortalamalari karsilastirilir:
- Takim A ev xG ortalamasi: 1.8, Takim B deplasman xGA ortalamasi: 1.5
- Takim A icin beklenen gol: (1.8 + 1.5) / 2 = 1.65
- Takim B ev xG ortalamasi: 1.2, Takim A deplasman xGA ortalamasi: 1.3
- Takim B icin beklenen gol: (1.2 + 1.3) / 2 = 1.25
Bu durumda Takim A'nin kazanma olasiligi daha yuksektir. Poisson dagilimi kullanarak kesin olasiliklar hesaplanabilir.
2. Over/Under Tahmini
Yukaridaki ornekte toplam beklenen gol: 1.65 + 1.25 = 2.90. Bu deger Over 2.5 icin iyi bir sinyal olabilir.
3. Regresyon Tespiti
Gercek performansi xG'den cok farkli olan takimlar regresyona (ortalamaya donus) adaydir. xG 1.8 ama gercek gol 0.8 olan takim, yakinda gol patlamasi yasayabilir.
xG Overperformance ve Underperformance
xG ile gercek gol sayisi arasindaki fark onemli bir sinyaldir:
- Overperformance (Gol > xG): Takim beklenenin uzerinde gol atiyor. Genellikle surdurulebilir degildir, duzeltme beklenir. Istisnalar: Haaland, Salah gibi elit bitiriciler surekli overperform edebilir.
- Underperformance (Gol < xG): Takim urettigi pozisyonlari gole ceviremiyor. Sans duzeldikce goller gelmesi beklenir. Value bet firsati olusturabilir.
Ornek tablo:
| Takim | Gercek Gol | xG | Fark | Yorum |
|---|---|---|---|---|
| Takim A | 25 | 18.3 | +6.7 | Guclu overperformance, duzeltme riski |
| Takim B | 10 | 16.8 | -6.8 | Ciddi underperformance, gol artisi beklenir |
| Takim C | 15 | 14.5 | +0.5 | xG ile uyumlu, surdurulebilir performans |
xG Verileri Nereden Bulunur?
Ucretsiz xG verisi sunan en iyi kaynaklar:
- Understat (understat.com): 6 buyuk lig icin mac bazinda xG, oyuncu xG, sut haritasi
- FBref (fbref.com): 100+ lig icin kapsamli xG verisi, StatsBomb destekli
- Infogol (infogol.net): xG bazli mac tahminleri ve istatistikler
- Football xG (footballxg.com): Gorsel xG analizleri
Bu kaynaklari duzenli kullanarak xG tabanli analiz aliskanligi olusturabilirsiniz.
xG'nin Sinirliliklari
xG guclu bir metrik olsa da sinirliliklar vardir:
- Bireysel beceri: Messi veya Son gibi oyuncular surekli xG uzerinde performans gosterebilir
- Taktik degisiklikler: Teknik direktor degisikligi sonrasi xG trendi anlamini yitirebilir
- Kucuk orneklem: Sezon basi 3-4 mac verisiyle karar vermek risklidir
- Set piece farki: Bazi modeller duran toplari farkli degerlendirir
xG'yi tek basina degil, diger metriklerle birlikte kullanin. Form, kadro durumu ve motivasyon gibi faktorler xG'nin yakalayamadigi unsurlari tamamlar.